Εικοσιοκτώ μαθητές και μαθήτριες Θετικού Προσανατολισμού της Β’ Γενικού Λυκείου και του 1ου έτους του προγράμματος ΙΒ DP, με τη συνοδεία τεσσάρων καθηγητών τους, είχαν την ευκαιρία να πραγματοποίησουν εκπαιδευτική επίσκεψη στην Ελβετία και στη Γαλλία, από τις 2 έως τις 5 Δεκεμβρίου 2025. Τα τελευταία χρόνια πλήθος σχολείων από όλο τον κόσμο επισκέπτεται το πολύ γνωστό πλέον ευρωπαικό κέντρο πυρηνικής έρευνας, CERN, δεν πραγματοποιούν όμως όλα το σύνθετο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διοργανώνει το δικό μας σχολείο. Το πρόγραμμά μας υλοποιήθηκε όπως παρακάτω:
Tην πρώτη μέρα η ομάδα μας κατευθύνθηκε από τη Ζυρίχη στη Βέρνη, όπου επισκέφθηκαμε το μεσαιωνικό κέντρο (παλιά πόλη) της Βέρνης που περιβάλλεται από τον ποταμό Άαρ. Αφού περάσαμε τη φυλασσόμενη από αρκούδες γέφυρα Nydeggbrücke, ανηφορίσαμε τον κεντρικό λιθόστρωτο δρόμο Kramgrasse, όπου στον αριθμό 49, στο διαμέρισμα του 2ου ορόφου, έζησε από το 1903 έως το 1905 ο Einstein, περίοδο κατά την οποία ανέπτυξε τις επαναστατικές του θεωρίες (Annus Mirabilis). Η οδός Kramgrasse τελειώνει στον υπέροχο πύργο του αστρονομικού ρολογιού με τις μηχανοκίνητες φιγούρες, Zytglogge.
Στη συνέχεια επισκεφθήκαμε το Ιστορικό Μουσείο της πόλης, σημαντικό μέρος του οποίου είναι αφιερωμένο στον Albert Einstein. Ο εξαιρετικός τρόπος παρουσίασης της ζωής και του έργου του Einstein στον χώρο του μουσείου, αλλά και η υποδειγματική ξενάγηση της κ. Anna Bahler και της κ. Sandra Jamet, μας βοήθησε να αντιληφθούμε ακόμη καλύτερα το μέγεθος αυτού του τόσο επιδραστικού επιστήμονα. Η μέρα έκλεισε με τη μετάβαση στο Annecy στη Γαλλία, όπου και το ξενοδοχείο όπου καταλύσαμε. Το Annecy μοιάζει με τη Βενετία λόγω των καναλιών του, ενώ οι γραφικές κατοικίες κατά μήκος της λίμνης του δημιουργούν ένα παραμυθένιο σκηνικό.
Τη δεύτερη μέρα, επισκεφθήκαμε το ESRF (European Synchrotron Radiation Facility) στη Grenoble της Γαλλίας, ένα ερευνητικό κέντρο που παράγει ακτίνες Χ εξαιρετικά μεγάλης έντασης και διακριτικής ικανότητας, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε μια ποικιλία εφαρμογών στη φυσική, τη χημεία, την επιστήμη υλικών, τη γεωφυσική, τη βιολογία, την ιατρική, καθώς και σε βιομηχανικές εφαρμογές, όπως στη φαρμακευτική, τη μικροηλεκτρονική, τα πετροχημικά, κ.ά. Μας υποδέχθηκε και παρουσίασε τις δραστηριότητες του κέντρου ο κ. Yannick Lakaze, Γεωλόγος, υπεύθυνος επικοινωνίας του ESRF. Στη συνέχεια χωριστίκαμε σε τρεις ομάδες και ξεναγηθήκαμε από τον κ. Αθανάσιο Παπάζογλου, Μηχανικό Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, και άλλους δύο Γάλλους ερευνητές του κέντρου. Η ξενάγηση έγινε στον επιταχυντή σύγχροτρον, που παράγει τις ακτίνες-Χ, καθώς και στους χώρους των πειραμάτων-εφαρμογών, με χρήση των ακτίνων-Χ. Η απλότητα, η άνεση και ο ενθουσιασμός των ξεναγών, μας ενθάρρυναν να διατυπώσουμε τις απορίες μας και έτσι να κατανοήσουμε καλύτερα τη λειτουργία του επιταχυντή και τις εφαρμογές των ακτίνων-Χ.
Στη συνέχεια επισκεφθήκαμε το γειτονικό ILL (Institut Laue-Langevin), ένα ερευνητικό κέντρο του οποίου ο πυρηνικός αντιδραστήρας παράγει την ισχυρότερη δέσμη νετρονίων στον κόσμο, που επίσης χρησιμοποιείται για ποικίλες εφαρμογές στη χημεία, βιολογία, επιστήμης υλικών, πυρηνική φυσική και άλλα. Μας υποδέχθηκε και παρουσίασε τις δραστηριότητες του κέντρου ο κ. Απόστολος Βάγιας, ερευνητής του κέντρου.
Τα ερευνητικά ιδρύματα ESRF και ILL βρίσκονται μαζί με άλλα 5 ερευνητικά και πανεπιστημιακά ινστιτούτα (CEA, CNRS, EMBL, GEM, UGA) στο παγκόσμιας κλάσης και καινοτομίας campus CIANT της Grenoble, στη συμβολή των ποταμών Izer και Drac.
Το μεσημέρι, αν και ο καιρός ήταν ιδιαίτερα βροχερός με χαμηλή θερμοκρασία, κάναμε μια σύντομη περιήγηση στο μεσαιωνικό κέντρο (παλιά πόλη) της Γκρενόμπλ, που βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Izer, όπου επισκεφθήκαμε τον καθεδρικό ναό Αγίου Ανδρέα και την πλατεία Grenette.
Την τρίτη μέρα, βρεθήκαμε στο CERN, στη Γενεύη της Ελβετίας, το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων στον κόσμο. Αρχικά επισκεφθήκαμε το CERN Science Gateway όπου συμμετείχαμε σε αυθεντικές, καινοτόμες και πραγματικά πρωτότυπες δραστηριότητες μέσα από τις διαδραστικές εκθέσεις Discover CERN, Our Universe, Quantum World και την εικαστική έκθεση Exploring the Unknown. Το CERN Science Gateway είναι το νέο, αρχιτεκτονικά καινοτόμο, κέντρο εκπαίδευσης και ενημέρωσης για την επιστήμη και την έρευνα που πραγματοποιείται στο CERΝ.
Στη συνέχεια, συναντήσαμε τον ερευνητή κ. Δαμιανόγλου που μας ξενάγησε στο Synchrocyclotron (SC), τον πρώτο επιταχυντή του CERN, και μας ενημέρωσε διεξοδικά για τη λειτουργία και τις ανακαλύψεις που έγιναν εκεί, μέσα από μια εξαιρετική και πραγματικά εμπνευσμένη οπτικοακουστική παρουσίαση. Εκεί συναντήσαμε και τον απόφοιτο του σχολείου μας κ. Ευάγγελο Κατραλή, διδακτορικό ερευνητή στο πεδίο της Φυσικής στοιχειωδών σωματιδίων. Ο κ. Κατραλής μίλησε στους μαθητές για τις δυνατότητες που δίνει το CERN για εκπόνηση διδακτορικής διατριβής, αλλά και αργότερα επαγγελματικής συνεργασίας.
Η επίσκεψη στο CERN έκλεισε με περιήγηση και ξενάγηση με τον κ. Δαμιανόγλου στις επίγειες εγκαταστάσεις του πειράματος ALICE (A Large Ion Collider Experiment). Το πείραμα ALICE ανιχνεύει τα σωματίδια που δημιουργούνται από τη σύγκρουση βαρέων ιόντων (μολύβδου) στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC). Ο κυκλικός επιταχυντής LHC έχει περίμετρο 27 km με διάμετρο περίπου 9km και βρίσκεται σε βάθος 70 έως 100m κάτω από το έδαφος. Το πείραμα ALICE έχει σχεδιαστεί για να μελετά τη φυσική της ύλης που αλληλεπιδρά έντονα σε ακραίες ενεργειακές πυκνότητες, όπου σχηματίζεται μια φάση ύλης που ονομάζεται πλάσμα κουάρκ-γλουονίων.
Τα τρία παραπάνω ερευνητικά κέντρα ESRF, ILL και CERN ανήκουν στο EIROforum (European Intergovernmental Research Organizations), στο οποίο ανήκουν επίσης τα ερευνητικά κέντρα EMBL (European Molecular Biology Laboratory), ESA (European Space Agency), ESO (European Southern Observatory), EFDA-JET (European Fusion Development Agreement) και EXFEL (European X-ray Free Electron Laser). Σκοπός του EIROforum είναι η διεπιστημονική συνεργασία για την ανάπτυξη της έρευνας στην Ευρώπη με στόχο την αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού της.
Το απόγευμα επισκεφθήκαμε τη Γενεύη: Palais des Nations, Broken Chair sculpture, Flower Clock, Ile Rousseau, Cathedrale de Saint-Pierre, Place Bourg du Four, κ.ά.
Την τέταρτη και τελευταία μέρα επισκεφθήκαμε το Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Λωζάνης, EPFL (École polytechnique fédérale de Lausanne). Το EPFL κατέχει την 1η θέση στην Ευρώπη και τη 10η παγκοσμίως στον χώρο της Μηχανικής και της Επιστήμης Υπολογιστών, με αποτέλεσμα να κατατάσσεται ανάμεσα στα σημαντικότερα εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα παγκοσμίως. Αρχικά επισκεφθήκαμε το Rolex Learning Center, RLC, ένα εντυπωσιακό αρχιτεκτονικά και κατασκευαστικά κτίριο του EPFL. Το RLC αποτελεί ένα εργαστήριο μάθησης, βιβλιοθήκη και διεθνή πολιτιστικό κόμβο για το EPFL, ανοιχτό τόσο στους φοιτητές όσο και στο κοινό.
Στη συνέχεια, επισκεφθήκαμε το Ελβετικό Κέντρο Πλάσματος, SPC (Swiss Plasma Center), ένα εργαστήριο πρωτοπόρο στην έρευνα σε σχέση με την πυρηνική σύντηξη. Η πυρηνική σύντηξη είναι η βασική διαδικασία παραγωγής ενέργειας στον Ήλιο. Η σύντηξη είναι μια πολλά υποσχόμενη «πράσινη» πηγή ενέργειας, καθώς έχει τη δυνατότητα να παρέχει σε όλους μια άφθονη, ασφαλή και καθαρή ενέργεια. Στο εργαστήριο μας υποδέχθηκε και παρουσίασε τις δραστηριότητές του ο κ. Martim Zurita, φυσικός, διδακτορικός ερευνητής του κέντρου. Ο ίδιος μας ξενάγησε στο βασικό όργανο του εργαστηρίου, τον εντυπωσιακό αντιδραστήρα πυρηνικής σύντηξης, TCV Tokamak.
Το πρόγραμμα της ημέρας έκλεισε με την επίσκεψη στο κοντινό Ολυμπιακό Μουσείο της Λωζάνης, ενός μουσείου με έντονη την παρουσία της Αρχαίας Ελλάδας στα εκθέματα και τις διάφορες εκθέσεις. Εντυπωσιακές οι συλλογές με ολυμπιακές σημαίες, τρόπαια, δάδες, στολές αθλητών, ιστορικές εκδόσεις κ.ά. Πρωτότυπη και με πρόκληση για παιχνίδι η διαδραστική έκθεση των σπορ.
Ακόμη μια επιτυχημένη εκπαιδευτική εξόρμηση έφτασε στο τέλος της, για να δρομολογήσει κάποια άλλη εξίσου ή και περισσότερο πετυχημένη! Επιστρέψαμε ενθουσιασμένοι, έχοντας την αίσθηση ότι, έστω για λίγο, μυηθήκαμε στο θαύμα της σύγχρονης επιστημονικής πρωτοπορίας, που μελετά και αποκαλύπτει τα μυστήρια του σύμπαντος. Συγχαρητήρια στους μαθητές και στις μαθήτριές μας μας για την εξαιρετική συνεργασία με τους καθηγητές τους, αλλά και για την άψογη συμπεριφορά τους σε όλους τους ερευνητικούς χώρους που επισκεφθήκαμε.
